The Revolution OS and the Revolution

Μια απο τις πολλες ενδιαφερουσες πλευρες του ελευθερου λογισμικου, ειναι οι επιπτωσεις του στην κοινωνια. Φυσικα, σε ολη αυτη τη συζητηση, καλο ειναι κανεις να εχει παντα στο μυαλο του το ψηφιακο χασμα, και το ποσο εντελως ασημαντα ειναι αυτα τα θεματα για ανθρωπους που μπορει να μην εχουν καν σταθερη παροχη 220V/50Hz ρευματος σπιτι τους —αν εχουν σπιτι. Υπαρχει βεβαια και ο αντιλογος πρωτοβουλιων σαν το OLPC που ομως δεν εχουν καρποφορησει, ακομα. Παρακαμπτοντας το ψηφιακο χασμα, και περιοριζοντας το πεδιο ορισμου μας στις ανεπτυγμενες κοινωνιες (στις οποιες μετα βιας συμπεριλαμβανεται και η ελληνικη), εχει ενδιαφερον η σχεση ελευθερου λογισμικου και Αριστερας —με την ευρυτερη δυνατη εννοια.

Σιγουρα δεν προκειται για δυο διαφορετικους κοσμους. Μιλαμε για το “κινημα του ελευθερου λογισμικου”. Η σημαντικοτερη μορφη του κινηματος του ελευθερου λογισμικου, ο Richard Stallman, εχει πολλες φορες θεωρηθει σαν ενας απο τους διορατικοτερους αριστερους διανοητες της εποχης μας, ενω ακομα και αν δεν ειναι αυτο το πραγμα (διανοητης), ειναι ενας σαφως αριστερος ανθρωπος. Σε καθε περιπτωση, το ελευθερο λογισμικο εχει βαθειες ριζες στην hacker culture η οποια με τη σειρα της εχει βαθειες ριζες στον αναρχισμο, ενα απο τα δυο μεγαλα ρευματα της αριστερης σκεψης και δρασης. Με λιγα λογια, δεν ειναι δυσκολο κανεις να περιγραψει τη σχεση Αναρχιας και (ελευθερου) Πηγαιου Κωδικα.

Σε ενα λιγοτερο θεωρητικο πεδιο, αυτο της δρασης και της πρακτικης, η Αριστερα δειχνει να εχει βρει στο κινημα του ελευθερου λογισμικου τον ιδεολογικο της συμμαχο και εκφραστη στον κυβερνοχωρο. Απο την αποφαση της κομμουνιστικης κυβερνησης του ινδικου κρατιδιου της Κεραλα να στραφει πληρως στο ελευθερο λογισμικο και την χρηση και αναπτυξη ελευθερου λογισμικου (οπως το MIR) απο το δικτυο Indymedia, μεχρι τα καθ’ημας: την τεχνικη υποστηριξη απο τον HELLUG και την ομαδα Al.I.S. στην διοργανωση του 4ου Ευρωπαικου Κοινωνικου Φορουμ και την εισηγηση του think tank του ΠΑΣΟΚ σχετικα με το ελευθερο λογισμικο και την διακυβερνηση (οκ, εδω λυγιζω τον ορισμο της αριστερας, αλλα whatever), μεχρι ακομα την απλοχερη στηριξη αριστερων φοιτητικων παραταξεων του πολυτεχνειου στην Κοινοτητα Ελευθερου Λογισμικου ΕΜΠ.

Oπως και να εχει το πραγμα, η σχεση μεταξυ ελευθερου λογισμικου και της κοινωνικης απελευθερωσης που ευαγγελιζεται η Αριστερα ειναι ισχυρη. Ομως, ειναι αυτη ολη η ιστορια?

Οταν ο Steve Ballmer της Microsoft δηλωνε οτι Linux is Communism εκανε φυσικα μια τεραστια γκαφα. Για δυο λογους. Πρωτον ηταν κακο PR που εξοργισε την κοινοτητα του ελευθερου λογισμικου. Η οργιλη απαντηση στην αντιστοιχη ερωτηση απο τον Eric Raymond στην ταινια Revolution OS ειναι χαρακτηριστικη:

Absolutely nonsense, it makes me really angry when people do that.

Και δευτερον, γιατι πολυ απλα δεν ισχυει.

Η ιδια η κοινοτητα του ελευθερου λογισμικου, εχει προσπαθησει με διαφορους τροπους να αντικρουσει την “κατηγορια”. H Open Source Initiative πρακτικα στηθηκε ακριβως για αυτο τον σκοπο: να εξηγησει στον κοσμο γιατι το ελευθερο λογισμικο δεν ειναι bad for business. Σε αυτα τα πλαισια, ο ορος “ελευθερο λογισμικο” μετατραπηκε σε “λογισμικο ανοιχτου κωδικα”, σε μια προσπαθεια να το αποσυνδεσουν απο τις ελευθεριακες καταβολες του. Παρολο που το Open Source Definition ειναι πληρως συμβατο με το Free Software Definition, αποφευγει οπως ο διαολος το λιβανι να επεκταθει στις φιλοσοφικες (και αρα ιδεολογικες) προεκτασεις, καταβολες και σχεσεις με την Free Culture, ενω αντιθετα η “φραξια” του Stallman αφιερωνει πολλες σελιδες σε αυτες.

Το “κολπο” βεβαια επιασε. Το κινημα του ελευθερου λογισμικου εχει πλεον πολλους και (παν)ισχυρους συμμαχους στον κοσμο των εταιρειων και του business. Δεν χρειαζεται να αναφερθω στις “δικες μας” εταιρειες, οπως η Red Hat, η Canonical ή η Novell. Αυτα ειναι μικρα ψαρια, καλυτερα να αναφερθουμε στους πολυεθνικους κολοσσους: η IBM,η Hewlett Packard, η Oracle, η Sun κ.α. δεν ειναι ουτε ΜΚΟ, ουτε απελευθερωτικα κινηματα, ειναι μεγα-εταιρειες με ενα και μονο σκοπο: να κερδισουν λεφτα. Οπως πολυ κομψα το θετει ο Jonathan Schwartz (ναν αδερ δαν δε Chief Executive Officer and President οφ Sun Microsystems, Inc.):

Now, I’ve heard from a few stockholders saying, “What? Sharing? Free Software? What’s up with that! Go make some money!” And so I thought I’d put down, once and for all, why we’re committed to sharing, to open source, open standards, and eradicating the digital divide. Ready?Because we’re going to make more money.

Οσο περισσοτερο ασχολουμαι με το ελευθερο λογισμικο και τα politics του, τοσο περισσοτερο πειθομαι οτι πρακτικα, προκειται για εναν τροπο παραγωγης, που φερνει μεγαλες ανακαταταξεις και ανατροπες στο παγκοσμιο οικονομικο συστημα. Με τον ιδιο τροπο, στις αρχες του 20ου αιωνα o Φορντισμος και ο Τευλορισμος αλλαξαν τις δομες παραγωγης (μαζικη παραγωγη, γραμμη παραγωγης) και συνακολουθα την δομη της οικονομιας (καταναλωτισμος, εκδημοκρατισμος των αγαθων) και αρα της ιδιας της κοινωνιας (κοινωνικο κρατος, σοσιαλδημοκρατια) —η κριτικη του Gramsci ειναι διαφωτιστικη. Και οι δυο αυτοι τροποι παραγωγης και καπιταλιστικης οργανωσης, χρησιμοποιηθηκαν με επιτυχια και στην Σοβιετικη Ενωση, μετατρεποντας την σε παραγωγικη υπερδυναμη.

Στην Αυτοκρατορια, οι Negri και Hardt, περιγραφουν μεταξυ αλλων το νεο παραγωγικο μοντελο του post-capitalism: αντι για τα παραδοσιακα αυστηρα πλαισια παραγωγης με τις ατσαλενιες ιεραρχικες δομες και τον πληρη καταμερισμο εργασιας, ο μετα-καπιταλισμος προχωρα συνεχως προς χαλαρες, οριζοντιες δομες που εκμεταλλευονται στο επακρο τις βιοπολιτικες σχεσεις μεταξυ των παραγωγων. Το παραδειγμα (paradigm) του ελευθερου λογισμικου ή σωστοτερα του λογισμικου ανοικτου κωδικα, ταιριαζει μια χαρα στην παραπανω περιγραφη. Πανω κατω αλλωστε αυτο περιγραφει ο Raymond στο κλασικο πλεον βιβλιο The Cathedral and the Bazaar. Με μια τετοια οπτικη δεν ειναι δυσκολο να καταλαβει κανεις γιατι οι μεγα-εταιρειες το εχουν αγκαλιασει: “to make more money”.

Φυσικα, η παραπανω συλλογιστικη δεν εχει σκοπο να πει οτι το ελευθερο λογισμικο ειναι evil απο τη σκοπια της κοινωνικης απελευθερωσης. Aπλα, οπως το κλασικο παραδειγμα με το μαχαιρι που κοβει ψωμι, κοβει και κεφαλι, το ελευθερο λογισμικο δεν ειναι πανακεια, ειναι εργαλειο. Προφανως και εκεινες οι πλευρες του κινηματος του ελευθερου λογισμικου που εχουν να κανουν με αυτο-οργανωση, αλληλοβοηθεια, ανεξαρτησια απο το κεφαλαιο κτλ και φυσικα ολοκληρη η υποθεση του Free Culture, ειναι πολυ σημαντικες και πολυτιμες για την Αριστερα. Ομως δεν πρεπει στο ονομα ολων αυτων να παραβλεπουμε οτι το λογισμικο ανοικτου κωδικα (και γενικα η “ανοικτη παραγωγη”) μπορει ευκολα να γινει “χαλιφης στη θεση του χαλιφη”.

Η υποθεση της κοινωνικης απελευθερωσης δεν εξαρταται απο το αν θα δουλευουμε με linux ή με windows. Αλλου ειναι το διακυβευμα. Οπως λεει και το παλιο αναρχικο σλογκαν: “Organize, Educate, Agitate”.

Further Reading:

  • Free Software as a Social Movement, Justin Podur interviews Richard Stallman (ZNet)
  • The dotCommunist Manifesto. του Eben Moglen
  • Red Herring του Adam L. Penenberg (Slate)
  • The Revolution OS and the Revolution

    One thought on “The Revolution OS and the Revolution

    1. inlovewithlife says:

      Εξαιρετικό άρθρο από plagal.

      Συμφωνώ απολύτως. Το linux και η φιλοσοφία από την οποία δημιουργήθηκε δεν καταργούν τον καπιταλισμό. Ωστόσο, φέρνουν έναν νέο τρόπο παραγωγής γνώσης, πληροφορίας και κουλτούρας, που βασίζεται στην gift economy (δίνω κάτι περιμένοντας ότι όλοι θα δώσουν και έτσι θα πάρω πίσω κάτι πολύ μεγαλύτερο) ή αλλιώς στην οικονομία που υπάρχει σε σοσιαλιστικές – κομμουνιστικές κοινωνίες. Ο νέος αυτός τρόπος παραγωγής νικά τους καπιταλιστικούς εμπορευματικούς τρόπους παραγωγής στο έδαφος τους και στους τομείς που βρίσκονται στην καρδιά της νέας εποχής.

      Κέρδη για τις κοινωνίες :

      Απελευθέρωση των πραγματικών δημιουργών (των χάκερ) από τα δεσμά της μισθωτής σκλαβιάς και απευθείας προσφορά στην κοινωνία.

      Απελευθέρωση της γνώσης από τα δεσμά της πνευματικής – βιομηχανικής ιδιοκτησίας και προσφορά της πίσω στην κοινωνία για ελεύθερη πρόσβαση.

      Κατασκευή ψηφιακών περιβάλλοντος χωρίς κανόνες ελέγχου αλλά με κανόνες ελευθερίας, απαραίτητους για την ανάπτυξη μίας ελευθεριακής Κοινωνίας της Πληροφορίας.

      Like

    Leave a Reply

    Fill in your details below or click an icon to log in:

    WordPress.com Logo

    You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

    Twitter picture

    You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

    Facebook photo

    You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

    Google+ photo

    You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

    Connecting to %s