Εναντια στην αριστερη εκδοχη της οχλοκρατιας

(Υποτιτλοι: “Μια αριστερη κριτικη στον τροπο που γινονται οι φοιτητικες γενικες συνελευσεις” ή “Τι εμαθα στον Καναδα για την αμεσοδημοκρατια”)

Στα φοιτητικα μου χρονια (και φανταζομαι ακομα), ενα ζητημα που επανερχοταν σε τακτικη βαση στον φοιτητικο συνδικαλισμο ηταν ο τροπος “διεξαγωγης της συνελευσης”.Το ζητημα το σηκωναν τακτικα ομαδες φοιτητων που αυτοπροσδιοριζονταν σαν “ανεξαρτητες”, χωρις δηλαδη “κομματικες δεσμευσεις” και συνηθως συνοδευοταν και απο μια πλατφορμα εναντια στις κινητοποιησεις (καταληψεις, φοιτητικες απεργιες κτλ) και μια γενικοτερη πολιτικη οπτικη στα εκαστοτε πολιτικα ζητηματα που βρισκοταν δεξιοτερα απο τις θεσεις που επαιρνε η ριζοσπαστικη Αριστερα (πχ υπερ συγκεκριμενων μετρων του νομου πλαισιου που τοτε σαν Αριστερα αντιμαχομασταν).

Το μπαγκραουντ ηταν οτι βρισκομουν σε μια σχολη (ΗΜΜΥ ΕΜΠ) οπου στις συνελευσεις κυριαρχουσε πολιτικα η ριζοσπαστικη Αριστερα, και συγκεκριμενα η ΑΝΑΦΗ, σχημα της ΕΑΑΚ, συχνα σε συμμαχιες με σχετικα μικροτερα σχηματα της Αριστερας οπως η Ασυμμετρια (στην οποια συμμετειχα) και οι Αγωνιστικες Κινησεις. Η ΔΑΠ εμφανιζοταν συνηθως αδυναμη στις συνελευσεις, αλλα διεκδικουσε με αξιωσεις τις εκλογες, ενω η ΠΑΣΠ και η ΠΚΣ ειχαν αντιστοιχα μικροτερες ή μεγαλυτερες μειοψηφικες παρουσιες.Το πολιτικο κενο που υπηρχε στον χωρο μεταξυ της ριζοσπαστικης Αριστερας και της ΠΚΣ απο τη μια και των καθεστωτικων παραταξεων απο την αλλη, οι οποιες (δικαιως) απο τους φοιτητες αντιμετωπιζονταν με δυσπιστια, συχνα γεμιζε απο βραχυβιες “ανεξαρτητες κινησεις” με χαρακτηριστικα σαν αυτα που ανεφερα νωριτερα.(Περασα και γω καποτε απο μια τετοια, πριν ριζοσπαστικοποιηθω πολιτικα.)

Στο ζητημα της “διεξαγωγης της συνελευσης”, τα θεματα που προβαλλονταν ηταν συνηθως μια κριτικη στον τροπο ληψης αποφασεων (κατεβασματα take-it-or-leave-it πλαισιων απο τις παραταξεις), στις συνθηκες της συνελευσης (καπνισμα, φασαρια, χρηση μικροφωνου) και στον τροπο με τον οποιο λειτουργει το προεδρειο (μακροσκελεις τοποθετησεις, ερωτησεις κτλ). Καποιες απο αυτες τις προτασεις, πχ το καπνισμα και το μικροφωνο, σιγα σιγα ωριμασαν και υιοθετηθηκαν και απο την ριζοσπαστικη Αριστερα, οι αλλες αποσο ξερω ακομα δεν εχουν απαντηθει. Σε τελικη αναλυση, ο τροπος διεξαγωγης της συνελευσης ηταν και παραμενει βασισμενος σε μια σειρα κατα βαση εθιμικων κανονων (βασισμενων σε ενα νεφελωδες καταστατικο) και συχνοτατα ηταν οχλοκρατικος, με τις δυνατοτερες αγριοφωναρες να αποτελουν πολιτικο ατου, και με το “κατεβασμα κοσμου” για να ψηφισει να παιζει σημαντικο ρολο (ενδιαφερον παραλληλισμος πώς αντιστοιχα το ελληνικο πανεπιστημιο εχει μεταλλαχτει σε εξεταστικο κεντρο στο κυνηγι της “αποτελεσματικοτητας”).

Τα τελευταια δυο χρονια στον Καναδα εχω ανακατευτει ενεργα με διαδικασιες σχηματισμων της εκει ριζοσπαστικης Αριστερας. Εχω συμμετασχει στην Greater Toronto Workers Assembly, σε προσπαθεια δημιουργιας πολιτικου πολου της ριζοσπαστικης Αριστερας στο UofT, σε κινηματικες διαδικασιες για το G20, στην αμεσοδημοκρατικη λειτουργια των Rhythms of Resistance κτλ. Αυτο που μου ειχε κανει αρχικα πολυ μεγαλη εντυπωση, σαν “ποιοτητα δημοκρατιας” ηταν ο εξαιρετικα δομημενος τροπος με τον οποιο παντα γινονται οι συνελευσεις.

Σε καθε αμεσοδημοκρατικη διαδικασια συμβαινουν τα παρακατω πραγματα. Υπαρχει παντα μικρο σε μεγεθος προεδρειο το οποιο ενεργα συντονιζει την συνελευση, δινοντας και αφαιρωντας το λογο. Υπαρχει παντα σαφης χρονικος περιορισμος για το συνολο της διαδικασιας, που αρα περιοριζει και τους χρονους που μπορουν να καταλαμβανουν οι διαφοροι ομιλητες. Υπαρχει ενας σαφης (επισης εθιμικος) τροπος με τον οποιο παιρνονται αποφασεις: ψηφιζεται ενα κειμενο, υπαρχει συγκεκριμενος τροπος να γινουν προτασεις για αλλαγες στο κειμενο και για ψηφοφορια στις προτασεις. Υπαρχει παντα καποιος που κραταει πρακτικα. Υπαρχει παντα ατζεντα της ημερας και η σειρα διεξαγωγης της συζητησης ακολουθει παντα την ατζεντα. Αν καποιο ζητημα δεν επιλυθει στην συγκεκριμενη συνελευση, μεταφερεται στην επομενη. Πολλες φορες, για ζητηματα που θεωρειται οτι απαιτειται περισσοτερη επεξεργασια ή αναλυση, γινονται καλεσματα για τη δημιουργια υποεπιτροπων που τα εξεταζουν και γραφουν αναφορες για ψηφιση και/ή αλλαγη ή απορριψη απο την επομενη συνελευση.

Απο ολα αυτα, σημαντικοτερο θεωρω τον ρολο του προεδρειου. Καθως στον Καναδα τα ζητηματα identity politics παιζουν πολυ μεγαλυτερο πολιτικο ρολο αποτι στην Ελλαδα, υπαρχει η κουλτουρα οτι δουλεια του προεδρειου ειναι να διατηρει την ισορροπια αναμεσα στους φωνακλαδες και σε εκεινους οι οποιοι ειναι λιγοτερο πιθανο να προσπαθησουν να μιλησουν. Για παραδειγμα, εχοντας μια αναλυση για την καταπιεση των γυναικων, το προεδρειο ενεργα προσπαθει να δινει περισσοτερο το λογο σε γυναικες. Το προεδρειο επισης προσπαθει να φερνει στην συζητηση ανθρωπους που δεν εχουν ακουστει, δινοντας τους προτεραιοτητα και περισσοτερο χρονο απο τους γνωστους φωνακλαδες (επαθα και εμαθα και γω ο βαλκανιος). Αντιστοιχα για ατομα προερχομενα απο ομαδες που υφιστανται κοινωνικο ρατσισμο.

Θεωρω οτι η γνωστη φοιτητικη οχλοκρατια φτανει να λειτουργει γενικα με τετοιο τροπο που αυτες τις φωνες να τις αποσιωπει. Οι γυναικες ακουγονται λιγοτερο, αντιστοιχα και εκεινοι των οποιων τα ελληνικα (ή τα ελλαδιτικα) δεν ειναι στο ιδιο επιπεδο με των υπολοιπων, το ιδιο τελικα τελικα και οσοι δεν εχουν τσ’ορχεις να ειναι φωνακλαδες ή “συνδικαλες” (και σε μια σχολη “φυτων”, αυτοι ειναι πολλοι). Οσοι τελοσπαντων ευκολα μπορει ενας φωνακλας, απουντος ενος ενεργητικου προεδρειου, να εκμηδενισει με ενα σεξιστικο, ομοφοβικο, ρατσιστικο “εξυπνο” σχολιο. Οι φωνακλαδες, συνηθως ελλαδιτες στρειτ αντρες και συνηθως οι ιδιοι και οι ιδιοι, μονοπωλουν τη διαδικασια και ετσι αποκτουν μεγαλυτερη πολιτικη ισχυ.

Οπως εγραφε ο Αντωνης στο Radical Desire, οι κομμουνιστες δεν εχουμε δικαιωμα να μην ειμαστε επισης μαχητικα φεμινιστες, αντιρατσιστες, αντισεξιστες και παει λεγοντας. Θα προσεθετα οτι δεν εχουμε δικαιωμα να μην ειμαστε και ακραιφνεις αμεσοδημοκρατες. Θα προσεθετα εδω και μια ατακα που (νομιζω οτι) ειχε πει ο Πουλαντζας, οτι η δημοκρατια εχει αναγκη τους θεσμους για να μη γινεται οχλοκρατια. Απο μια τετοια οπτικη, η οποια θεωρω οτι ειναι ριζοσπαστικα αριστερη, θεωρω οτι ο τροπος με τον οποιο παιρνονται αποφασεις οπου η ριζοσπαστικη Αριστερα εχει ηγεμονια ειναι τραγικα προβληματικος. Δεν συνυπογραφω απολυτα το δογμα οτι πρεπει να δημιουργουμε “στο σημερα” τις δομες που θελουμε να εχει η κοινωνια “αυριο”, αλλα σιγουρα οταν δεν βλεπουμε τους τροπους με τους οποιους αναπαραγουμε την καταπιεση μεσα απο στον τροπο που και οι ιδιοι λειτουργουμε (ειδικα οταν εχουμε μια πολιτικη ηγεμονια) υπαρχει τεραστιο πολιτικο ζητημα.

Θα ελεγα λοιπον οτι υπαρχει τεραστια πολιτικη αναγκη, η ιδια η ριζοσπαστικη Αριστερα να αρχισει να παιρνει υποψη της αυτην την προβληματικη, τοσο στο χωρο του φοιτητικου συνδικαλισμου αλλα και παραεξω (οπου χωρις να εχω εμπειρια, υποψιαζομαι οτι τα πραγματα δεν ειναι και παρα πολυ διαφορετικα). Γιατονομα του Αλλαχ, δεν ισχυριζομαι οτι το “καναδικο μοντελο” (μη χεσω) ειναι ανωτερο του ελληνικου ή οτι εκει εχουν πιασει τον Παπα απο τσ’ορχεις. Οι δομες τους εχουν τα δικα τους προβληματα, και υποψιαζομαι οτι πιθανοτατα να μπορουν να λειτουργουν καλα ακριβως επειδη η Αριστερα αλλα και η πολιτικη συμμετοχη γενικοτερα ειναι αρκετα λιγοτερο ανεπτυγμενες, και αρα αυτες οι δομες δεν εχουν υπερβολικο κοστος αποτελεσματικοτητας. Ουτε και προτεινω αναγκαστικα την υιοθετηση του “καναδικου μοντελου”. Αυτο που προσπαθω να πω ειναι οτι εχοντας δει τι γινεται εκει, βλεπω μια σειρα απο σοβαρα προβληματα με το τι γινεται εδω. Για να αντιμετωπιστουν θα χρειαστουν δημιουργικες προσεγγισεις που θα ανταποκρινονται στα ιδιαιτερα χαρακτηριστικα της εδω καταστασης. Αλλα το σημαντικο ειναι να αρχισουν να αντιμετωπιζονται σαν προβληματα.

Εναντια στην αριστερη εκδοχη της οχλοκρατιας

5 thoughts on “Εναντια στην αριστερη εκδοχη της οχλοκρατιας

  1. Το μόνο που δεν υπήρχε στον σύλλογο που συμμετείχα ήταν το
    “υπαρχει συγκεκριμενος τροπος να γινουν προτασεις για αλλαγες στο κειμενο και για ψηφοφορια στις προτασεις”

    Και να δημιουργούνται υποεπιτροπές για ζητήματα που δεν αναλύονται.
    Θα με ενδιέφερε πιστεύω να πεις ποια είναι η παραπάνω διαδικασία που γίνονται οι αλλαγές στο κείμενο.

    Like

  2. k2 says:

    Ομολόγω ότι στην Ελλάδα δεν ξέρω πώς είναι τα πράγματα. Αυτά που περιγράφεις για τον Καναδά πάντως μου θύμισαν αρκετά όσα έχω στη Γαλλία σε αντίστοιχες περίπτωσεις. Και η Γαλλία έχει μεγάλη παράδοση και δημοκρατίας και Αριστεράς. Μάλλον δεν υπάρχουν τόσοι κανόνες (έστω άγραφοι) όσους περιγράφεις στον Καναδά (π.χ. για να δίνεται λόγος σε “μειονότητες”), αλλά πάντως οι συνελεύσεις είναι γενικά ήρεμες, οργανωμένες και to the point. Μπαίνουν εξαρχής συγκεκριμένα θέματα, γίνεται συζήτηση και ψηφοφορία.
    Λες: “Θα προσεθετα εδω και μια ατακα που (νομιζω οτι) ειχε πει ο Πουλαντζας, οτι η δημοκρατια εχει αναγκη τους θεσμους για να μη γινεται οχλοκρατια. Απο μια τετοια οπτικη, η οποια θεωρω οτι ειναι ριζοσπαστικα αριστερη, θεωρω οτι ο τροπος με τον οποιο παιρνονται αποφασεις οπου η ριζοσπαστικη Αριστερα εχει ηγεμονια ειναι τραγικα προβληματικος.” Δεν την ήξερα αυτή την ατάκα, συμφωνώ όμως ή, για να το πω λίγο διαφορετικά, θεωρώ ότι δεν πρέπει να συγχέεται ο ριζοσπαστισμός με το (όποιας μορφής) μπάχαλο. Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ δημοκρατία είναι αρκούντως ριζοσπαστική και αριστερή από μόνη της. Στο Παρίσι το 2006 (τότε με τις κινητοποιήσεις για το CPE), η μόνη φάση που ξέφυγε η κατάσταση κι οι συνελεύσεις έγιναν ένα διόλου δημοκρατικό μπαχαλό, ήταν όταν εμφανίστηκαν κάτι τύποι που δεν έβρισκαν δημοκρατικό το να γίνονται συνελεύσεις. Γι’αυτούς, το ριζοσπαστικό ήταν να κάνει ο καθένας ό,τι του έρθει – κι έτσι επιβλήθηκαν με τη δύναμη και κατέλαβαν βλακωδώς ένα κτήριο που έτσι κι αλλιώς ήταν στη διάθεσή μας!
    Ουφ, πάλι πολυλογώ! Είδες τι συμβαίνει όταν θέτεις τέτοια θέματα και τα διαβάζουν κοινωνικοί επιστήμονες;🙂 Α, και καλωσήρθες μπάι δε γουέι!

    Like

  3. Πολύ καλά τα λες…Κι εγώ παρόμοιες εικόνες έχω από την πολιτική μου ενασχόληση ως φοιτητής (στην Ελλάδα, όχι στο εξωτερικό)… Το ζήτημα είναι ότι αν κάνεις κριτική στην στάση κάποιων πάνω σε αυτό το θέμα σε μια συνέλευση θα σε πουν φασίστα που προσπαθείς να φιμώσεις τις φωνές του λαού και θα αρχίσουν ένα λογύδριο πάνω στο επαναστατικό-ριζοσπαστικό παρελθόν των Ελλήνων σε αντιδιαστολή με τους Κουτόφραγκους… 😕

    Like

    1. vasvas says:

      A, ναι: “Γιατονομα του Αλλαχ, δεν ισχυριζομαι οτι το “καναδικο μοντελο” (μη χεσω) ειναι ανωτερο του ελληνικου ”
      Όχι βρε παιδί μου, με ποιό κριτήριο άλλωστε να κάνεις τέτοιες κρίσεις, δεν υπάρχει κανένα, όλα είναι σχετικά.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s