Δημόσια δεδομένα

Ο Στέφανος Μάνος γράφει και ζητάει δημόσια πρόσβαση και επιμέλεια για τα δεδομένα που παράγονται από το Ελληνικό Δημόσιο. Αξίζει να διαβαστεί το άρθρο του.

Στην Ελλάδα τη σημαία της διαφάνειας δεδομένων τη σηκώνουν οι νεοφιλελεύθεροι, με τη λογική που διατρέχει το άρθρο του Μάνου που τη συνοψίζει ως: “υπάρχουν εκατοντάδες δεδομένα που δημοσιοποιούμενα θα διευκόλυναν τη λειτουργία της ελεύθερης αγοράς. Θα διευκόλυναν και τον έλεγχο της αυθαιρεσίας του ΥΠΟΙΚ που δυστυχώς είναι στο DNA του.” Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι βλέπει το θέμα της δημοσιότητας των αποτελεσμάτων των πανελλαδικών ανά σχολείο ως ευκαιρία να “αξιολογηθούν” τα διάφορα σχολεία. Κάτι παρόμοιο, αλλά και πιο εμβαθές κάνει το συντηρητικό-νεοφιλελεύθερο Fraser Institute εδώ στον Καναδά, αντίστοιχες ιστορίες και στη μαμά Αμερική.

Νομίζω ότι χρειάζεται να διαχωρίσουμε την ανάγκη δημοσιοποίησης και επιμέλειας των δημόσιων δεδομένων από το ιδεολογικό φορτίο που της αποδίδουν οι νεοφιλελεύθεροι.

Από τη μία είναι σαφές τι προσπαθούν να κάνουν. Είναι η λογική της επιβράβευσης της αριστείας. Ας πάρουμε το παράδειγμα του Μάνου, με τα σχολεία. Η παρτακίστικη χρησιμότητα των δεδομένων για τους ψευτο-χόμο-εκονόμικους είναι να ξέρουν ποιο είναι το καλό σχολείο για να στείλουν εκεί το παιδί τους. Σε μας εδώ στη Βόρεια Αμερική, είναι και για να ξέρουμε σε ποια περιοχή να αγοράσουμε σπίτι για να είμαστε στη “σωστή” σχολική περιφέρεια, για να ξέρουμε πού να επενδύσουμε κτλ. Κατά βάση, τα δεδομένα χρησιμοποιούνται κοντόφθαλμα από τον κάθε ψευτο-χόμο-εκονόμικους για την βραχυπρόθεσμη πάρτη του. Σε αντίθεση με τις νεοφιλελεύθερες δοξασίες, στην πραγματικότητα αυτό οδηγεί συχνά στην περεταίρω γκετοποίηση και την υποβάθμιση ή στην καλύτερη περίπτωση στον αστικό εξευγενισμό (gentrification).

Από την άλλη, μπορεί κανείς κάλλιστα να χρησιμοποιήσει τα δεδομένα για άλλους σκοπούς. Αντί για πολιτικές επιβράβευσης της αριστείας, μπορείς να έχεις πολιτικές στήριξης και απόδοσης προτεραιότητας εκεί που η αριστεία εκλίπει. Άλλωστε δεν είναι η αριστεία βραβείο από μόνη της? (Εκτός και αν είσαι ψευτο-χόμο-εκονόμικους και η αριστεία είναι “εισιτήριο”.) Με άλλα λόγια: όταν ο Μάνος λέει ότι το 6ο λύκειο είναι συστηματικά χειρότερο από το 8ο, το μήνυμα για τους παρτάκηδες από κάτω είναι: μη στέλνετε τα παιδιά σας να χαντακωθούν στο 6ο. Θα μπορούσε όμως κάλλιστα να είναι: το 6ο θέλει στήριξη!

Η διαφάνεια και η αντικειμενική πληροφόρηση από μόνες τους δεν έχουν πολιτικό πρόσημο. Η χρήση των δεδομένων, τα συμπεράσματα από τα δεδομένα, προφανώς και έχουν πολιτικό και αξιακό πρόσημο.

Και βέβαια η επιλογή ποια δεδομένα θα μετρήσουμε δεν είναι ούτε προφανής, ούτε εντελώς ουδέτερη. Το ίδιο και το τι τεχνικές ανάλυσης θα χρησιμοποιήσουμε, και τελοσπάντων πώς θα τα ερμηνεύσουμε.

  • Έστω ότι το 6ο είναι σε φτωχή περιοχή και βγάζει μέσο όρο 12. Έστω το 8ο είναι σε πλούσια περιοχή και βγάζει μέσο όρο 14. Έστω ο μέσος όρος φτωχών περιοχών είναι 11 και ο μέσος όρος πλούσιων περιοχών είναι 15. Ποιο σχολείο είναι “καλύτερο”?
  • Έστω ότι το 6ο και το 8ο βγάζουν μέσο όρο 13. Κατά μέσο όρο, το 6ο το παρατάνε 20% των μαθητών πριν αποφοιτήσουν, ενώ το 8ο το παρατάνε 2%. Το 13 σημαίνει το ίδιο?
  • Είναι οι βαθμοί των Πανελληνίων ένδειξη της ποιότητας της παιδείας για ένα σχολείο; Η απάντηση δεν είναι προφανής! Παράδειγμα: οι απόφοιτοι του 6ου τείνουν να έχουν χαμηλότερα εισοδήματα από του 8ου. Τείνουν όμως να διαβάζουν κατά μέσο όρο 2 βιβλία παραπάνω το χρόνο, γιατί οι φιλόλογοι του 6ου δεν είναι αδιάφοροι.
  • Πάμε και στα πιο ακανθώδη. Στο 6ο βγάζουν κατά μέσο όρο 15, στο 8ο βγάζουν 13. Στην περιοχή του 6ου, η παλαβή δεξιά βγάζει 15%, στου 8ου βγάζει 4%. Μπορείς να βγάλεις το συμπέρασμα ότι οι φασίστες είναι καλύτεροι μαθητές άρα να σηκώσουμε το βολιουμ του εθνοπατριωτισμού στο 6ο? Ή ότι η παιδεία στο 6ο είναι για τα μπάζα και ότι πρέπει να μπει χέρι στους εθνικιστές φιλολόγους; Ή ότι όλα καλά, το σύστημα δουλεύει;

Το θέμα είναι ότι δεν μπορείς καν να κάνεις πραγματική κουβέντα για αυτά τα πράγματα χωρίς μια εικόνα της πραγματικότητας. Και τα δημόσια δεδομένα είναι μια τέτοια μορφή της πραγματικότητας. Από την άλλη βέβαια, ζούμε και στην εποχή των alternative facts… Θα σου πει “έχω και εγώ άλλα δεδομένα που λένε άλλα”… Η πλάκα είναι ότι αν σαν κοινωνία δεν προχωρήσουμε συνταταγμένα και μέσα από δημοκρατικούς θεσμούς και διαδικασίες σε ένα πλαίσιο διαφάνειας, δημοσιότητας και επιμέλειας δεδομένων, σύντομα θα βρεθούν μη-δημόσιες πηγές δεδομένων (πχ, πόσες φορές κατεβάστηκε κάποιο εκπαιδευτικό app από το Google Store) να παίξουν το ρόλο proxy για τα πραγματικά δεδομένα. Και αυτά θα χρησιμοποιηθούν ακριβώς ως alternative facts…

Το μόνο σίγουρο είναι ότι πρέπει σαν κοινωνίες να μάθουμε να λειτουργούμε με τεράστιους όγκους δεδομένων. Η δημοσιογραφία και η επιστήμη έχουν ρόλο πολύ κεντρικότερο από παλαιότερα.

Καλά κουράγια σε όλους μας.

Δημόσια δεδομένα

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s