Ο Μεγαλόσταυρος του Μέτερνιχ

Στην εθνική μας μυθολογία, ο Μέτερνιχ είναι λίγο ο Σόιμπλε του 19ου αιώνα (λολ) στο ρόλο του καρτουνίστικου κακού ανθέλληνα. Αν προσθέσουμε και τις κόντρες του με τον Σούπερ Ιωάννη (τον Καποδίστρια όχι τον Βαρουφάκη), τότε έχουμε όλα τα στοιχεία ενός ζουμερού κόμικ.

Τυχαίνει όμως ο πρίγκηψ να έχει λάβει την ανώτατη τιμή του Ελληνικού κράτους, το Μεγαλόσταυρο του Τάγματος του Σωτήρος. Και μάλιστα επί συστάσεως του Τάγματος, με το καλημέρα από τους αντιβασιλείς.

Πηγή: Εφετηρίς του Βασιλείου της Ελλάδος δια το έτος 1837, Α.Ι. Κλάδης, Αθήνα, Βασιλική Τυπογραφία και Λιθογραφία, 1837, σελ. 129 : Απόφαση της Αντιβασιλείας, 20 Μαΐου (1 Ιουνίου) 1833 για τη Σύσταση του Τάγματος του Σωτήρος Το πλήρες κείμενο της σύστασης και όλοι όσοι τιμήθηκαν κατ’αρχήν με συμμετοχή στο Τάγμα (από τη Βικιπαίδεια)

[…]

Βέβαια στο ίδιο διάταγμα, το Μεγαλόσταυρο οι αντιβασιλείς τον απονέμουν και στον …εαυτό τους, σε όλο το βασιλολόι της Ευρώπης, αλλά και σε αγωνιστές της Επανάστασης και σε Φιλέλληνες.

Ο Μέτερνιχ φιγουράρει στη δεύτερη σελίδα.

Γενικά τα μέλη του Τάγματος όλων των βαθμίδων είναι το who is who του zeitgeist του νεοσύστατου βασίλειου. Και έχει ενδιαφέρον ποιοι αγωνιστές παίρνουν ποια βαθμίδα (πχ ο Μιαούλης Μεγαλόσταυρο, ο Κολοκοτρώνης Ανώτερος Ταξιάρχης, ο Κανάρης Ταξιάρχης, ο Μακρυγιάννης Ιππότης). Αλλά για άλλη φορά αυτό.

Ο Μεγαλόσταυρος του Μέτερνιχ

Ύμνος εις την Ελευθερίαν

Σε γνωρίζω από την κόψη
του σπαθιού την τρομερή,
σε γνωρίζω από την όψη
που με βιά μετράει τη γη.

Απ’ τα κόκαλα βγαλμένη
των προγόνων τα ιερά,
και σαν πρώτα ανδρειωμένη,
χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά!

Στη φωτογραφία, o Richard Nicholas, με βια μετράει τη γη των Μοικανών προγόνων του στην Όκα, λίγο έξω από το Μοντρεάλ, στις 11 Ιουλίου του 1990, με το τουφέκι στο χέρι, σκαρφαλωμένος πάνω στο αναποδογυρισμένο όχημα της Ασφάλειας.

Αρκεί να αλλάξει κανείς τη λέξη “Ελλήνων” με τη λέξη “προγόνων” και ο Ύμνος στην Ελευθερία του Σολωμού γίνεται πανανθρώπινος επαναστατικός θούριος, από εκείνους για τους οποίους οι αγωνιστές καταδικάζονται για εσχάτη προδοσία. Είμαι σίγουρος ότι ο Σολωμός δεν θα είχε αντίρρηση.

Ύμνος εις την Ελευθερίαν

Το μέλλον δεν έχει γραφτεί ακόμα

Σαν σήμερα πριν 200 χρόνια, σηκώνεται το πρώτο επαναστατικό μπαϊράκι στην Πάτρα. Είναι συναρπαστικό να παρακολουθεί κανείς τις Επαναστατικές εξελίξεις μέρα τη μέρα, να στοχάζεται την σημασία της Επανάστασης για την Ελλάδα και για τον κόσμο, να θυμάται κανείς το μεγαλείο του Φιλελληνισμού, να εκπλήσσεται κανείς με την τρέλα, το κουράγιο και τον ηρωισμό ανθρώπων που ονειρεύτηκαν μια Ελευθερία και την ανάστησαν με τα χέρια τους.

Είναι επίσης επικίνδυνο και τρομακτικό να τα κάνει κανείς όλα αυτά κάτω από τη σκιά της απάνθρωπης κυρίαρχης εθνικιστικής μας ιδεολογίας που θέλει τα πάντα υποταγμένα στην υποτιθέμενη αιώνια μάχη μεταξύ των μπλε με τους κόκκινους.

Χρήσιμο είναι λοιπόν τέτοιες μέρες να ρίχνει κανείς μια ματιά σε βιντεάκια σαν αυτά:

Να ακούς τους “Άλλους” να μιλούν τη γλώσσα σου, να τους βλέπεις να κρεμάνε τα σημαιάκια τους χαριτωμένα όπως κρεμάς τα δικά σου, να τραγουδάνε με τον ίδιο τρόπο με σένα.

Και ναι, είναι σαφές πώς η φράση “Επίσκεψη Βαλαάδων στη Νέα Τραπεζούντα Γρεβενών” κουβαλάει μέσα της μια γενοκτονία, και μια “αμοιβαία” εθνοκάθαρση. Οι Βαλαάδες ήταν γρεβενιώτες μουσουλμάνοι που με τις εθνοκάθαρσεις της Συνθήκης της Λωζάννης βρέθηκαν πρόσφυγες στην Τουρκία. Στο βιντεάκι παραπάνω, Βαλαάδες επιστρέφουν στη δική τους χαμένη πατρίδα, και τη βρίσκουν μετονομασμένη από άλλους πρόσφυγες που έχουν χορτάσει κλάμα για μια άλλη χαμένη πατρίδα. Το μέγεθος της ανθρώπινης τραγωδίας προκαλεί ίλιγγο.

Δεν υπάρχουν αθώοι στα Βαλκάνια, στη Μεσόγειο. Κουβαλάμε όλοι χιλιετίες ιστορίας. Ακόμα χειρότερα, κουβαλάμε 200+ χρόνια σύγχρονης ιστορίας, όταν τα εγκλήματα γίναν εύκολα.

Αλλά αυτό που μου φωνάζει στα βίντεο είναι πόσο άνετο, ανθρώπινο και φυσικό θα ήταν να κάτσει κανείς να ακούσει ένα τραγούδι, να γελάσει, να κοιτάξει ένα λουλούδι, να φάει ένα μεζέ, να αναπολήσει μια χαμένη πατρίδα, μαζί με τον Άλλο, ο οποίος σε τελική ανάλυση δεν είναι παρά Περίπου-Εμείς.

Και πού ξέρεις, ίσως στην 300ή επέτειο της επανάστασης να τα έχουμε όλα αυτά για τετριμμένα, με ένα ανοιχτό και ειρηνικό Αιγαίο, χωρίς πετρέλαια και φρεγάτες, χωρίς εθνικιστές και αγριοφωνάρες, με τους χάρτες να δείχνουν απλά τη γή, τη θάλασσα, τις πολιτείες των ανθρώπων και όχι τις εθνικιστικές φαντασιώσεις του καθένα.

Το μέλλον δεν έχει γραφτεί ακόμα. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να το αφήσουμε να μοιάζει με τα 200 προηγούμενα χρόνια.

Το μέλλον δεν έχει γραφτεί ακόμα

“Η Κιβωτός του Ελληνικού Γένους”

Μου πήρε ένα τέταρτο του αιώνα αλλά τελικά το κλικ μου έγινε σήμερα το πρωί.

Έχετε και σεις φαντάζομαι συναντήσει την κλασική επωδό ότι η Εκκλησία ήταν εκείνη που κράτησε και ανάστησε τον Ελληνισμό στα χρόνια της σκλαβιάς. Συνήθως το θέμα προκύπτει είτε όταν μιλάμε για το μύθο του Κρυφού Σχολειού, είτε όταν μιλάμε για την Εκκλησιαστική Περιουσία, είτε όταν μιλάμε για τον θεσμικό ρόλο της Εκκλησίας.

Κλασικό, κλασικότατο παράδειγμα, αυτό εδώ το υπερκλισέ άρθρο στην Πεμπτουσία, απ’όπου πήρα και τον τίτλο του ποστ. Ξεκινάει με το στάνταρ “Κατά την διάρκεια της μακραίωνης Τουρκοκρατίας, η Ορθόδοξος Εκκλησία μας ήταν η μοναδική πηγή και δύναμη για την διακήρυξη του Ελληνισμού, της ορθοδόξου πίστεως και της εσωτερικής φλόγας για εθνική ανεξαρτησία. Η Εκκλησία ήταν κυριολεκτικά η Κιβωτός του Ελληνικού Γένους, πρωτοστατήσασα στους εθνικούς μας αγώνας και πληρώσασα βαρύ φόρο αίματος.. Συνεχίζει γερά με το επίσης κλάσικ “Γενικώς, η Εκκλησία κατά την Τουρκοκρατία, υπήρξε η μοναδική πηγή και ακατάβλητη δύναμη για την διακήρυξη του Ελληνισμού, της ορθοδόξου πίστεως και του πόθου για την αποτίναξη του ζυγού και την ανάκτηση της περιπόθητης Ελευθερίας του δουλεύοντος Γένους των Ελλήνων.” Ανεβαίνει στο κρεσέντο με το “Ως κατακλείδα του παρόντος άρθρου μας για την αποφασιστική σημασία της Εκκλησίας στους Εθνικούς Αγώνας του Ελληνισμού, θα πρέπει να αναφερθή με την δέουσα έμφαση, ότι αιώνες τώρα Ορθοδοξία και Ελληνισμός, ακολουθούν κοινή πορεία, ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία μας προμαχεί πάντοτε εις όλους τους εθνικούς Αγώνας του Ελληνισμού με εκατόμβες θυμάτων κληρικών παντός βαθμού και ότι η Εκκλησία υπήρξε «βοηθός και σκεπαστής» στους δίσεκτους χρόνους του Έθνους μας. Πράγματι, Ορθοδοξία και Ελληνισμός διάγουν βίον παράλληλον.” Και καταλήγει δυνατά με το αντίδωρο: “Επομένως, διά να συνεχίσουμε να υπάρχουμε ως Έλληνες, θα πρέπει να διαφυλάξουμε πρωτίστως «ως κόρην οφθαλμού» την Ορθοδοξία μας, καθ’ όσον η ορθόδοξος πίστις μας, είναι η πλέον πολύτιμος εθνική μας κληρονομιά. Δεν θα πρέπει δε να μας διαφεύγη, ότι η Ορθόδοξος Εκκλησία μας, υπήρξε πάντοτε -και είναι βεβαίως και σήμερα- η Τροφός και η Μητέρα του περιουσίου και ενδόξου Ελληνικού μας Γένους και ότι μόνον με Αυτήν ζή ο Ελληνισμός και θα ζή αιωνίως.

Στην πιο λόγια και σοβαρή εκδοχή του βλέπουμε πχ άρθρα σαν αυτό του Ιερόθεου. Το πιο λόγιο της υπόθεσης είναι ότι εδώ γίνεται αναφορά στο σύστημα του Μιλιέτ που εγκατέστησε ο Πορθητής και η έμφαση δίνεται όχι τόσο στην εθνοπατριωτική, όσο στη θεολογική οπτική. Το πολύ ενδιαφέρον στο άρθρο του Ιερόθεου είναι και αυτή η παράθεση από τον Παπαστάθη: “«Κύτταρο της συλλογικής δράσης ήταν η ενορία-κοινότητα· οι κοινοτικές αρχές του αναδεικνύονταν με ψηφοφορία και είχαν επικεφαλής τον επιχώριο επίσκοπο, δημιουργώντας έτσι τη γέφυρα ανάμεσα στη βυζαντινή μας παράδοση, που εκφραζόταν στο πολιτικό-εθνικό πεδίο με τη Μεγάλη Ιδέα, και στα δημοκρατικά ιδεώδη της δεύτερης πεντηκονταετίας του ευρωπαϊκού 19ου αιώνα· συνάμα συνιστούσαν το ιδανικώτερο, με τα μέτρα πάντοτε της εποχής, σύστημα αυτοδιοίκησης, –ανέφικτο πρότυπο ακόμη για τη σύγχρονή μας Ελλάδα. Η πολιτική και θρησκευτική κεφαλή, ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, εκλεγόταν από μικτή συνέλευση κληρικών και λαϊκών. Αμόλυντη από ξενικές επιρροές η Μεγάλη Εκκλησία μπόρεσε, μολονότι επιβίωνε σε αλλόθρησκη και απολυταρχική χώρα, να συστήσει ένα ελληνοκεντρικό κρατικό μόρφωμα μέσα στον κορμό της οθωμανικής αυτοκρατορίας, να εισαγάγει –έστω σε προδρομική μορφή– την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας στην οργάνωση του ποιμνίου της, να το συντηρήσει, αναπτύξει και ετοιμάσει για τη μεγάλη εκείνη ώρα της Ανάστασης, που ποιμένες και ποιμαινόμενοι ονειρεύονταν να λειτουργήσουν και να λειτουργηθούν στην Αγιά-Σοφιά».” Αυτή είναι μια περιγραφή που την αγαπάει πολύ και ο Χρήστος Γιανναράς (πχ όπως σε αυτό το βίντεο) και βασίζει σε αυτό την ιδέα της πολιτισμικής διαφοράς από τη Δύση.

Γνωστά όλα αυτά τίποτα που να διαφωτίζει τίποτα ιδιαίτερα καινούριο. Σαν και τη διαφωνία του Γιανναρά με το Μαργαρίτη στο ίδιο βίντεο, είναι πλέον μια παρακουρασμένη κουβέντα. Αυτό που μου έκανε κλικ σήμερα το πρωί σε άσχετο χρόνο είναι ότι αυτό το οποίο οι ας τους πούμε “απολογητές” ισχυρίζονται δεν έχω δει κανένα να το συνδέει με το σύστημα του Μιλιέτ. Ναι, ο Ιερόθεος το αναφέρει και το περιγράφει στο άρθρο του, αλλά δε συνδέει τα καλώδια. Όλα όσα αποδίδονται στην Εκκλησία όσον αφορά το ρόλο της στην Τουρκοκρατία (modulo τα μυθικά στοιχεία) είναι αληθή. Όντως ήταν “η Κιβωτός του Γένους”, όντως ήταν ο μόνος θεσμός σε δύσκολους καιρούς είχαν οι Ρωμιοί και όντως ήταν το κύτταρο της κοινωνικής τους οργάνωσης.

Το κλικ που δεν έχω δεί κανέναν να κάνει είναι να πει ότι όλα αυτά ήταν ακριβώς το σχέδιο του Μωάμεθ του Πορθητή. Αν η Εκκλησία έπαιζε αυτό το ρόλο ήταν γιατι ακριβώς αυτό το ρόλο της έδωσαν οι Οθωμανοί. Αν δεν υπήρχε τίποτα άλλο για τους Ρωμιούς εκτός από την Εκκλησία, αυτό ήταν ακριβώς γιατι οι Οθωμανοί σχεδίασαν έτσι σύστημα των Μιλετιών.

Αν η Εκκλησία σαν θεσμός πρωτοστάτησε στον Αγώνα, αυτό ήταν ακριβώς γιατι οι Οθωμανοί δεν είχαν αφήσει κανέναν άλλο θεσμό όρθιο (ή να αναπτυχθεί). Οι όποιες αλλοπρόσαλλες και αντιθετικές εκφράσεις εκκλησιαστικών υπέρ και κατά της Επανάστασης εξηγούνται ακριβώς από το γεγονός ότι η Οθωμανική Εκκλησία δεν είναι μονόλιθος αλλά πολύπλοκο εξάρτημα της αυτοκρατορικής οθωμανικής κυριαρχίας.

Και νομίζω αυτή είναι μια καλή αρχή για να αρχίσουμε να ξεκουβαριάζουμε 200 χρόνια εθνικής παραζάλης: η λέξη Οθωμανική Εκκλησία. Θυμίζει πολύ είναι αλήθεια το πώς η Δυτική Εκκλησία αναγκάστηκε να σηκώσει πολιτική εξουσία με την κατάρρευση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στη Δύση. Σε αντίστοιχη θέση βρέθηκε η Ανατολική Εκκλησία 1000 χρόνια αργότερα όταν η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρρευσε επιτέλους και στην Ανατολή. Και όπως η Δυτική Εκκλησία δεν ήταν ποτέ πια η ίδια, έτσι άλλαξε για πάντα και η Ανατολική Εκκλησία.

Εδώ πρέπει να υπογραμμίσω ότι σε κανένα σημείο δεν εκφέρω αξιολογική κρίση για τους Οθωμανούς ή για το ανύπαρκτο δίπολο Ελληνισμός-Χριστιανισμός. Για μένα η φράση Οθωμανική Εκκλησία δεν είναι εμπεριέχει αξιολογικό χαρακτηρισμό (“προδότες” κτλ), απλά περιγράφει την Εκκλησία που πλέον λειτουργεί σαν Μιλέτι. Δεν κατακρίνω ούτε καθαυτό το Μιλέτι. Οι εξιδανικευμένες “ενορίες-κύτταρα” είναι ακριβώς η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. Δεν μπορείς να έχεις το ένα χωρίς το άλλο! (Οι Ρώσικη Ορθοδοξία είχε τέτοιες “ενορίες-κύτταρα”; Μήπως ένας Τσάρος οργανώνει διαφορετικά την Εκκλησία του από έναν Σουλτάνο; Η Ρωσία πού χωράει στις ετεροπροσωπίες του Γιανναρά;)

Τέλος, μου φαίνεται ότι η Ελληνική Επανάσταση έβαλε το πρώτο καρφί στην Οθωμανική Εκκλησία. Η δημιουργία της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι νομίζω το δεύτερο κοσμοϊστορικό γεγονός στην εξέλιξη της Ανατολικής Εκκλησίας.

(ΥΓ. Δεν είμαι ιστορικός, μπορεί να γράφω βλακείες.)

“Η Κιβωτός του Ελληνικού Γένους”

Hellenic Community of Greater Montreal: a Christian Orthodox Club

The Hellenic Community of Greater Montreal is supposed to be the cultural association that brings together the Greek diaspora of the city. But not really. Here is the HCGM webiste FAQ: “How can I become a member”:

“Any person of Greek origin, of paternal and/or maternal line, who has attained his or her eighteenth (18th) birthday, and who has been received into the Eastern Greek Orthodox Church through baptism and/or Chrismation, shall be eligible to apply for membership in the Community. Any person married to a person of Greek origin, of paternal and / or maternal line, who has been received into the Eastern Greek Orthodox Church through baptism and/or Chrismation and has attained his or her eighteenth (18th) birthday, shall be eligible to apply for membership in the Community.”

In other words, it is not enough to be a citizen of the Republic of Greece that lives in Montreal. Membership to the HCGM is for a particular category of Greek people, namely the christian orthodox majority. Oh, and their spouses.

Excepting the spouses, the bylaw excludes roughly 10% of the current population of Greece from membership. Greek jews, Greek catholics, Greek muslims, Greek protestants, Greek atheists and irreligious people? Might as well not be Greek at all. No matter that there are hundreds of thousands of them in Greece proper and around the world that are Greek citizens or descendants of Greek citizens. They do not belong in the Hellenic Community of Greater Montreal.

Look, I understand that this is a very old organization. When these bylaws were first created it was indeed a very different world, a very different Greek diaspora, a very different Greece. But this is now the Canada of Section 27 of the Charter of Rights and Freedoms. Maybe it’s time for an update?

(Γιατί το γράφω στα αγγλικά; Γιατί όταν κρεμάει κανείς “εν δήμω” τέτοια “εν οίκω”, μπορεί και να ντραπούν, μιας αυτού του είδους οι παλαιοεθνικιστικές παπάτζες ακούγονται πολύ φάλτσες στον πολυπολιτισμικό Καναδά του 2020.)

PS. There exists a Greek-Canadian diaspora organization in Montreal that does not discriminate on the basis of religion and is intolerant only of fascists. It’s not 114 years old, we have only been around since 1971 (yes, it was founded in that era). When COVID buggers off, come check us out. We play a mean bouzouki.

Hellenic Community of Greater Montreal: a Christian Orthodox Club

Ο Μέγας Κανίσκα

bact_b04

1. […. ]νο βωγο στοργο κανηþκε κοþανο ραþτογο λαδειγo χοαζαοαργο βαγ[η]-

2. ζνογο κιδι ασo νανα oδo ασo oισπoανo µι βαγανo ι þαoδανo αβoρδo κιδι ιωγo χþoνo

3. νoβαστo σ(α)γωνδι βαγανo σινδαδo oτηια ι ιωναγγo oασo oζoαστo ταδηια αριαo

Που σημαίνει σε ελέυθερη μετάφραση:

“o μέγας σωτήρας, ο ενάρετος, δίκαιος μονάρχης, θεϊκά αξιομακάριστος, που έγινε βασιλιάς με την θέληση της Νάνα και όλων των θεών, που εγκαινίασε την πρώτη χρονιά όπως θέλαν οι θεοί. Ήταν εκείνος που διέκοψε τη χρήση της ομιλίας των Ελλήνων και καθιέρωσε τη μιλιά των Αρίων”

Είναι οι 3-4 πρώτες γραμμές της Επιγραφής του Ραβατάκ σε βακτριανή γραφή. Λέει για τον Κανίσκα το Μέγα (“Κανηþκε” στη γραφή του), βασιλιά των Κοσσανών (“Κυϸανο”).

Οι Κοσσανοί ήταν βουδιστές, άκμασαν μεταξύ του 30-375 μΧ και έγραφαν τη γλώσσα τους με το Ελληνικό αλφάβητο. Στο απόγειο τους εξουσίαζαν τη βόρεια Ινδία, το Πακιστάν, το Αφγανιστάν, το Τουρκεστάν και την Δυτική Κίνα. Η γλώσσα τους ήταν η βακτριανή (“Αριαο”) που γραφόταν με το ελληνικό αλφάβητο, συν το γράμμα Σω (“þ”) που προφέρεται ως παχύ “σ”.

Ο Μέγας Κανίσκα

Η παρακμή του Ελληνισμού

Μου φαίνεται ότι όσο περισσότερο ασχολούνται οι Έλληνες με την παρακμή και τη διατήρηση του Έθνους, της Γλώσσας, της Θρησκείας, κτλ, τόσο περισσότερο μαραζώνει ο ελληνισμός.

Αν ασχολιόμασταν να φτιάξουμε χώρα, κόσμο, ζωή που να χαίρεται να ζει κανείς μόνο και μόνο γιατί είναι ωραίο να ζει κανείς ως άνθρωπος, μπορεί και να φτιάχναμε κάτι που να μέτραγε από τους ιστορικούς του μέλλοντος και για Ακμή.

Η παρακμή του Ελληνισμού